Larwoterapia

Lucilia sericata

Larwy Muchy Plujki (Lucilia sericata)

larwyMetody stosowania larw w leczeniu trudno gojących się ran znane są od dawnych czasów w szczególności znali je Majowie. Taki sposób leczenia stosowali również chirurdzy w czasach wojny secesyjnej w Ameryce, a systematyczne zapiski na temat tej metody pochodzą z I wojny światowej. Nawet reżyser współczesnej wersji filmu pt.: „Gladiator” zamieścił w swoim scenariuszu wątek leczenia głównego bohatera – ziarenkami przypominającymi ryż. To właśnie ta metoda.

Obecnie larwo terapia wraca do łask wśród coraz większego grona osób poszukujących i wybierających tą metodę leczenia. Pacjenci objęci tą terapią posiadają trudno gojące się rany. Wiele osób, które posiadają rozmaite, niezdiagnozowane infekcje, które przyczyniają się do tego, iż rana nie chce się goić (zabliźnić) mimo upływu dłuższego okresu czasu, decydują się na tą terapię.

Larwy muchy plujki to larwy specjalnie do tego hodowane w laboratoriach z zachowaniem wszelkich zasad sterylności. Przeważnie przed położeniem na ranę nie mają więcej niż kilka milimetrów wielkości. Sposoby na ich zastosowanie, a dokładnie ich umieszczenie są dwa, a mianowicie: mogą być umieszczane na ranie bądź przykładane w specjalnie zrobionym opatrunku. Warto wspomnieć, iż larwy do leczenia są wydezynfekowane, a rozprowadza je w Polsce tylko kilka firm, które posiadają stosowne certyfikaty. W wielkiej Brytanii żywe larwy można kupić nawet w aptece.

Larwy nie zawsze nadają się dla każdego chorego. Na pewno nie można ich zastosować na ranę bolesną, gdzie ich brzeg nie jest otoczony tkanką martwiczą.

Jak wygląda proces leczenia? Larwy wydzielają enzymy trawienne, nie zjadają martwej tkanki jako takiej. Po procesie strawienia wytwarza się treść półpłynna, która jest dla larwy pożywieniem i dopiero wtedy ją „wysysają”. Przy okazji larwa zjada też bakterie i przetrawia je w przewodzie pokarmowym. Takie „oczyszczanie” rany jest bardzo szybkie. Z reguły następuje to w przeciągu kilku dni, a nie jak przy stosowanych standardowo opatrunkach przez kilka tygodni. Na uwagę zasługuje fakt, że larwy radzą sobie w sposób bezproblemowy z bakteriami odpornymi na antybiotyki np. gronkowiec złocisty.

Warto dodać, że angielskie źródła mówią, że dzięki larwo terapii udaje się wyleczyć 90% przypadków, gdzie nie pomagają inne sposoby leczenia oraz stosowane leki. Z powodzeniem można ją zastosować u diabetyków, osób u których wykryto uczulenie na antybiotyki i przy odleżynach, a także w niektórych przypadkach chirurgii plastycznej.

Terapeutyczne działanie  larw polega na:

  • oczyszczeniu rany z martwej tkanki – larwy wydzielają enzymy trawienne powodujące upłynnienie masy martwiczej – dopiero ta płynna masa staje się pożywieniem dla larw;
  • eliminacji bakterii znajdujących się w ranie;
  • zapoczątkowaniu procesu gojenia – ruchy larw stymulują powstawanie ziarniny oraz proces wytwarzania nowego nabłonka.

Wydzielina larw jest skuteczna nawet wobec gronkowca złocistego, bakterii metycylinoopornych (MRSA), paciorkowców oraz bakterii z grupy Pseudomonas.

Korzyści terapeutyczne: szybkie oczyszczenie rany, usunięcie zakażenia, skrócenie czasu gojenia, uniknięcie amputacji. Zmniejsza się ból związany z raną, eliminuje przykry zapach spowodowany rozkładem tkanek, ogranicza się ilość niezbędnych wizyt u lekarza.

Ilość larw koniecznych do oczyszczenia rany jest zależny od rozległości i głębokości leczonych tkanek. Zazwyczaj jest to 10 larw na 1 cm².

Wskazania do larwoterapii :

  • owrzodzenia cukrzycowe –stopa cukrzycowa-martwica
  • owrzodzenia kończyn (niedokrwienne-martwicze)
  • odleżyny
  • rany infekcyjne (z opornymi na leki bakteriami, takimi jak MRSA)
  • inne rany martwicze (rany pooperacyjne, rany traumatyczne, itp.) rany nowotworowe
  • trudno gojące się owrzodzenia przy współistniejących przeciwwskazaniach do antybiotykoterapii
  • owrzodzenia w zespole neuropatycznej i neuropatyczno-niedokrwiennej stopy cukrzycowej
  • przy braku możliwości chirurgicznego opracowania rany
  • owrzodzenia zakażone szczepami opornymi na leczenie antybiotykami
  • terapię larwami stosuje się w innych ranach przewlekłych: odleżynowych, pourazowych, w niewydolności żylnej

Użycie larw przy owrzodzeniach nowotworowych umożliwia usuwanie martwej tkanki i związanego z nią przykrego zapachu.

Przeciwwskazania:

  • aktywne krwawienie z rany;
  • ciężkie zaburzenie krwawienia;
  • rany z zapaleniem szpiku kostnego;
  • nadmierny wysięk z tkanek;
  • koagulopatia;
  • reakcje alergiczne na chitynę owadów.

W przypadku pacjenta korzyści z larwoterapii dotyczą:

  • szybkiego oczyszczenia rany,
  • usunięcia zakażenia,
  • skrócenia czasu gojenia,
  • a często także uniknięcia amputacji

Jak działa larwoterapia?

Terapia ta ma trzy podstawowe mechanizmy:

  • Oczyszczanie ran przez usuwanie martwej, zainfekowanej tkanki – dużo małych larw usuwa martwą tkankę (nie uszkadzając przy tym zdrowej), zdecydowanie precyzyjniej niż jest to możliwe w czasie zabiegu chirurgicznego. Składniki odżywcze uzyskują w procesie „trawienia pozaustrojowego” poprzez wydzielanie enzymów proteolitycznych, powodujących upłynnienie martwej tkanki, która następnie jest przez nie pochłaniana. z czasem larwy rosną, zwiększając swoją długość z 1-2 mm do 8-10 mm.
  • Odkażanie rany przez zabijanie bakterii – wydzieliny larw mają skuteczne działanie przeciwdrobnoustrojowe. Bakterie niezabite przez wydzielinę są wchłaniane i ulegają rozpadowi wewnątrz larw. Dlatego też jest to bardzo skuteczna forma eliminacji bakterii, również tych opornych na antybiotyki.
  • Pobudzanie gojenia rany – wydzieliny czerwi wzmacniają wpływ naskórkowego czynnika wzrostu na gojenie ran. Badania wykazały, że stymulują również wzrost ludzkich fibroblastów i wolno rosnących chondrocytów, natomiast mikromasaż rany wykonywany przez poruszające się czerwie pobudza tworzenie się w ranie ziarniny i wysięku.

Podstawowe mechanizmy tej terapii to:

1. Aktywne oczyszczanie rany

2. Antymikrobiologiczne oddziaływanie:

  • efekt płukania
  • działanie antyseptycznie, między innymi przeciwko MRSA, Streptococcus spec.
  • aktywacja białych ciałek krwi w ramach stymulacji gojenia ran
  • bezpośrednie oddziaływanie systemu immunologicznego larw
  • jeszcze nieznane mechanizmy.

3. Stymulacja gojenia rany

  • mechaniczna
  • pobudzanie wzrostu i podziału komórek (gojenia), dzięki  wydzielinie larw
  • aktywacja systemu immunologicznego (odpornościowego)
  • jeszcze inne nieznane mechanizmy.

Jak przebiega zabieg larwoterapii?

Larwy dostarczane są w ampułkach po 50–600 sztuk. Wypłukuje się je niewielką ilością soli fizjologicznej na gazik, który przykłada się do rany, przyklejaną do odpowiednio wyciętego opatrunku hydrokoloidowego, uniemożliwiającą wydostawanie się larw na zewnątrz. Następnie nakłada się pojedynczy opatrunek gazowy wilgotny, przykrywany opatrunkiem suchym. Opatrunki gazowe pokrywające siatkę zmienia się zależnie od nasiąkania wydzieliną jednorazowo lub kilkakrotnie w ciągu dnia.

Pozostawia się je na 3 dni. W tym czasie larwy oczyszczają ranę z martwych tkanek. Nie mając aparatu zębowego, rozpuszczają je za pomocą wydzielanych przez siebie enzymów. Larwy usuwają martwe tkanki znacznie precyzyjniej niż może wykonać to chirurg.

Wydzieliny larw zawierają także substancje o charakterze antybakteryjnym i stymulującym gojenie.

Zastosowanie larw jest bezpieczne z uwagi na to, że larwy żywią się głównie martwymi tkankami. Podczas noszenia opatrunku z larw chory może odczuwać delikatne łaskotanie lub ból.