Leczenie ran larwami

> Larwoterapia

W centrum NZOZ ONKOMED w Warszawie oferujemy niekonwencjonalne metody leczenia ran larwami much. Tego typu zabiegi pomagają oczyścić skórę i zwiększają szansę na zagojenie się nawet szczególnie poważnych ran oraz zahamowanie niepożądanych dalszych zmian skórnych. W ramach terapii czerwiami możemy podjąć się także leczenia odleżyn larwami. Przeprowadzane przez naszych specjalistów zabiegi są całkowicie bezpieczne, a ich pozytywne działanie zostało naukowo udokumentowane i potwierdzone. Zachęcamy do zapoznania się z dokładnym procesem i właściwościami larwoterapii oraz lektury poniższej części tekstu, w którym przedstawiamy najważniejsze informacje na temat tej formy zabiegów.

Lucilia sericata

Larwy Muchy Plujki (Lucilia sericata)

larwy

Metody stosowania larw w leczeniu trudno gojących się ran znane są od dawnych czasów. Taki sposób leczenia znali już Majowie. Larwoterapię stosowali również chirurdzy w czasach wojny secesyjnej w Ameryce, a systematyczne zapiski na temat tej metody pochodzą z I Wojny Światowej. Nawet twórcy filmu pt.: „Gladiator” zamieścili w swoim scenariuszu wątek leczenia głównego bohatera ziarenkami przypominającymi ryż. Przedstawiona metoda to właśnie wczesna forma larwoterapii.

Obecnie larwoterapia wraca do łask wśród coraz większego grona osób poszukujących skutecznego sposobu leczenia ran i odleżyn. Pacjenci objęci tą terapią posiadają zwykle trudno gojące się rany lub rozmaite, niezdiagnozowane infekcje, które przyczyniają się do tego, iż rana nie chce się zabliźnić mimo dłuższego upływu czasu.

Larwy muchy plujki (Lucilia sericata) to larwy specjalnie do tego hodowane w laboratoriach z zachowaniem wszelkich zasad sterylności. Przeważnie przed położeniem na ranę nie mają więcej niż kilka milimetrów wielkości. Sposoby na ich zastosowanie, a dokładnie ich umieszczenie są dwa, a mianowicie: mogą być umieszczane na ranie bądź przykładane w specjalnie zrobionym opatrunku. Warto wspomnieć, iż larwy do leczenia są wydezynfekowane, a rozprowadza je w Polsce tylko kilka firm, które posiadają stosowne certyfikaty. W Wielkiej Brytanii, gdzie larwoterapia cieszy się powszechnym uznaniem, żywe larwy można kupić nawet w aptece.

Proces leczenia

Larwy nie zawsze nadają się dla każdego chorego. Na pewno nie można ich zastosować na ranę bolesną, gdzie ich brzeg nie jest otoczony tkanką martwiczą. W trakcie leczenia ran martwiczych larwy wydzielają enzymy trawienne, ale jeszcze nie zjadają martwej tkanki. Dopiero po procesie strawienia wytwarza się treść półpłynna, która jest dla larwy pożywieniem i dopiero wtedy ją „wysysają”. Przy okazji larwa zjada też bakterie i przetrawia je w przewodzie pokarmowym. Takie oczyszczanie rany jest bardzo szybkie. Z reguły następuje to w przeciągu kilku dni, a nie – jak przy stosowanych standardowo opatrunkach – przez kilka tygodni. Na uwagę zasługuje fakt, że larwy radzą sobie w sposób bezproblemowy z bakteriami odpornymi na antybiotyki, np. gronkowcem złocistym.

Warto dodać, że według angielskim źródłom dzięki leczeniu ran larwami much udaje się wyleczyć 90% przypadków, w których nie pomagają inne metody oraz stosowane leki. Z powodzeniem można ją zastosować u diabetyków, osób, u których wykryto uczulenie na antybiotyki i przy odleżynach, a także w niektórych przypadkach chirurgii plastycznej.

Terapeutyczne działanie:

Proces terapeutyczny leczenia ran przy użyciu odpowiednio do tego przystosowanych larw polega zatem na:

  • oczyszczeniu rany z martwej tkanki – larwy wydzielają enzymy trawienne powodujące upłynnienie masy martwiczej – dopiero ta płynna masa staje się pożywieniem dla larw,
  • eliminacji bakterii znajdujących się w ranie,
  • zapoczątkowaniu procesu gojenia – ruchy larw stymulują powstawanie ziarniny oraz proces wytwarzania nowego nabłonka.

Oprócz tego, że wydzielina larw jest skuteczna nawet wobec wspomnianego gronkowca złocistego, pomaga zwalczyć także bakterie metycylinooporne (MRSA), paciorkowce oraz bakterie z grupy Pseudomonas.

Korzyści terapeutyczne

Larwoterapia niesie ze sobą liczne korzyści terapeutyczne, wśród których wymienić należy szybkie oczyszczenie rany, usunięcie zakażenia oraz skrócenie czasu gojenia. Ponadto dzięki wczesnemu rozpoczęciu kuracji pacjent może nawet uniknąć potencjalnej amputacji. U osób stosujących larwoterapię mniejsza się ból związany z raną, a także eliminowany zostaje przykry zapach spowodowany rozkładem tkanek. Ogranicza się także ilość niezbędnych wizyt u lekarza.

Ilość larw koniecznych do oczyszczenia rany jest zależny od rozległości i głębokości leczonych tkanek. Zazwyczaj jest to 10 larw na 1 cm².

Wskazania do larwoterapii :

  • owrzodzenia cukrzycowe –stopa cukrzycowa lub martwica,
  • owrzodzenia kończyn (niedokrwienne-martwicze),
  • odleżyny,
  • rany infekcyjne (z opornymi na leki bakteriami, takimi jak MRSA),
  • inne rany martwicze (rany pooperacyjne, rany traumatyczne, itp.) oraz rany nowotworowe,
  • trudno gojące się owrzodzenia przy współistniejących przeciwwskazaniach do antybiotykoterapii,
  • owrzodzenia w zespole neuropatycznej i neuropatyczno-niedokrwiennej stopy cukrzycowej,
  • przy braku możliwości chirurgicznego opracowania rany,
  • owrzodzenia zakażone szczepami opornymi na leczenie antybiotykami,
  • terapię larwami stosuje się także w innych ranach przewlekłych, np. odleżynowych, pourazowych lub przy niewydolności żylnej.

Dzięki temu, że użycie larw przy owrzodzeniach nowotworowych umożliwia usuwanie martwej tkanki i związanego z nią przykrego zapachu, zwiększa się zatem codzienny komfort pacjenta.

Przeciwwskazania:

Przeciwwskazaniami do skorzystania z larwo terapii może być:

  • aktywne krwawienie z rany,
  • ciężkie zaburzenie krwawienia,
  • rany z zapaleniem szpiku kostnego,
  • nadmierny wysięk z tkanek,
  • koagulopatia,
  • reakcje alergiczne na chitynę owadów.

W przypadku pacjenta korzyści z larwoterapii dotyczą:

  • szybkiego oczyszczenia rany,
  • usunięcia zakażenia,
  • skrócenia czasu gojenia,
  • a często także uniknięcia amputacji.

Jak działa larwoterapia?

Leczenie ran larwami zakłada trzy podstawowe etapy:

  • Oczyszczanie ran przez usuwanie martwej, zainfekowanej tkanki – dużo małych larw usuwa martwą tkankę (nie uszkadzając przy tym zdrowej), zdecydowanie precyzyjniej niż jest to możliwe w czasie zabiegu chirurgicznego. Składniki odżywcze uzyskują w procesie „trawienia pozaustrojowego” poprzez wydzielanie enzymów proteolitycznych, powodujących upłynnienie martwej tkanki, która następnie jest przez nie pochłaniana. z czasem larwy rosną, zwiększając swoją długość z 1-2 mm do 8-10 mm.
  • Odkażanie rany przez zabijanie bakterii – wydzieliny larw mają skuteczne działanie przeciwdrobnoustrojowe. Bakterie niezabite przez wydzielinę są wchłaniane i ulegają rozpadowi wewnątrz larw. Dlatego też jest to bardzo skuteczna forma eliminacji bakterii, również tych opornych na antybiotyki.
  • Pobudzanie gojenia rany – wydzieliny czerwi wzmacniają wpływ naskórkowego czynnika wzrostu na gojenie ran. Badania wykazały, że stymulują również wzrost ludzkich fibroblastów i wolno rosnących chondrocytów, natomiast mikromasaż rany wykonywany przez poruszające się czerwie pobudza tworzenie się w ranie ziarniny i wysięku.

Podstawowe mechanizmy tej terapii to:

1. Aktywne oczyszczanie rany

2. Antymikrobiologiczne oddziaływanie:

  • efekt płukania,
  • działanie antyseptycznie, między innymi przeciwko MRSA, Streptococcus spec,
  • aktywacja białych ciałek krwi w ramach stymulacji gojenia ran,
  • bezpośrednie oddziaływanie systemu immunologicznego larw,
  • jeszcze nieznane mechanizmy.

3. Stymulacja gojenia rany

  • mechaniczna,
  • pobudzanie wzrostu i podziału komórek (gojenia), dzięki  wydzielinie larw,
  • aktywacja systemu immunologicznego (odpornościowego),
  • jeszcze inne nieznane mechanizmy.

Przebieg zabiegu larwoterapii

Larwy dostarczane są w ampułkach po 50–600 sztuk. Wypłukuje się je niewielką ilością soli fizjologicznej na gazik, który przykłada się do rany, przyklejaną do odpowiednio wyciętego opatrunku hydrokoloidowego, uniemożliwiającą wydostawanie się larw na zewnątrz. Następnie nakłada się pojedynczy opatrunek gazowy wilgotny, przykrywany opatrunkiem suchym. Opatrunki gazowe pokrywające siatkę zmienia się zależnie od nasiąkania wydzieliną jednorazowo lub kilkakrotnie w ciągu dnia.

Pozostawia się je na 3 dni. W tym czasie larwy oczyszczają ranę z martwych tkanek. Nie mając aparatu zębowego, rozpuszczają je za pomocą wydzielanych przez siebie enzymów. Larwy usuwają martwe tkanki znacznie precyzyjniej niż może wykonać to chirurg.

Wydzieliny larw zawierają także substancje o charakterze antybakteryjnym i stymulującym gojenie.

Zastosowanie larw jest bezpieczne z uwagi na to, że larwy żywią się głównie martwymi tkankami. Podczas noszenia opatrunku z larw chory może odczuwać delikatne łaskotanie lub niewielki ból.